De West-Friezen zijn niet nieuwsgierig hoor… ze willen alleen graag alles weten. En als we iets weten, dan hebben we er meestal ook meteen een mening over. Kritiek? Jazeker. Niet om iemand af te branden, maar omdat we houden van duidelijkheid. En eerlijk is eerlijk: die neiging tot kritisch kijken is soms een last voor de ander, maar het kan ook een cadeau zijn, als je ’m eens op jezelf richt.
Precies daarom past Aswoensdag zo goed bij ons. De veertigdagentijd is als een soort West-Friese APK voor je hart: even niet alleen kijken wat er mis is met de wereld, maar kritisch, nuchter en met open ogen kijken naar wat er in míj scheef zit. Niet om jezelf de grond in te praten, wel om weer heel te worden.
Want dat woord boete heeft bij ons een nare bijsmaak. Boete klinkt als straf. “Hij zal ervoor boeten,” zeggen we, en dan bedoelen we: betalen, lijden, boem is ho. Maar vraag het aan een visser en je krijgt een ander antwoord. Boeten betekent heel maken. Na de vangst boet hij zijn netten: gaten dicht, scheuren herstellen, zodat het weer werkt zoals het bedoeld is. En vroeger had je de ketellapper: een ketel boeten, ook weer datzelfde. Niet straffen, maar repareren.
En dan is er dat beeld van “in zak en as zitten”. Dat kennen we als: in de put, alles donker, nergens zin in. Het komt uit een oud joods rouwgebruik: een ruwe zak aantrekken en as op het hoofd als teken van verdriet en vergankelijkheid. Soms voelen mensen zich zo door alles wat er over hen gezegd wordt, door nieuwsgierigheid, door kritiek. Dan is het alsof je vanzelf in die as belandt.
Maar de veertigdagentijd is niet bedoeld als somber moeras. Het is bezinning en herstel. Maskers af, eerlijk worden over wat stof is in je leven, wat leeg is, wat je kapotmaakt. En tegelijk is er hoop: vandaag krijgen we het askruisje. Stof zijt gij en tot stof zult gij wederkeren. Ja, we zijn kwetsbaar. Maar was het niet uit stof dat God de mens schiep en hem zijn adem inblies?
Dus laten we beginnen. Wees een echte West-Fries met jezelf: nieuwsgierig en kritisch, maar dan met mildheid. Laten we boeten, dat wil zeggen heel maken, zodat God uit het stof van ons bestaan opnieuw een mens kan vormen naar zijn beeld.
Ik wens jullie allen een goede veertigdagentijd, op weg naar Pasen.
Hartelijke groeten, Pastoor Alvaro