September is een start-maand. Voor velen voelt de maand september een beetje hetzelfde als januari, als een moment om even alles op een rijtje te krijgen. Weer even terug naar normaal. De dagen worden weer een stuk korter en de kracht van de zon is een stuk minder sterk. De bladeren beginnen hun mooie, groene kleuren te veranderen in de prachtige herfstkleuren. De zomer is afgelopen, de scholen zijn weer open, weer vergaderen, weer activiteiten… En natuurlijk onze parochie doet met alle “drukte” van deze maand mee: vergaderingen, bijeenkomsten, gespreken, de werkgroepen starten opnieuw met hun activiteiten, vormsel-projekt, bezoekjes…. Het is eigenlijk een staart-maand.

Maar September is ook de Hiëronymus-maand. Op de 30e staat op de heiligenkalender de naam van “Hiëronymus”. Maar wie was de heilige Hiëronymus? En waarom een Hiëronymuskerk in Wognum? Toevallig, niet zo veel geleden las ik een artikel van de voormalige plebaan van de Kathedraal van Haarlem Hein Jan van Ogtrop. Het is een stukje van de serie “Kerkengek” van het bisdomblad “Samenkerk” van september 2010. Het gaat over de oorsprong en geschiedenis van onze Hiëronymuskerk in Wognum. Het artikel heet “Een unieke patroonheilige”. Zoals u misschien al weet de kerk van Wognum is de enige in Nederland die toegewijd is aan de Heilige Hiëronymus. 

Volgens van Ogtrop was in Wognum al rond het jaar 1000 een kapel moet hebben gestaan toegewijd aan de H. Hiëronymus. Men vermoedt beïnvloeding vanuit de Bijbelse werkplaats van Egmond. De heilige was populairder bij de monniken dan bij het gewone kerkvolk.

Sint Hiëronymus is een van de grote kerkvaders van de kerk. Hij werd omstreeks 340 geboren Stridon (Dalmatië). Tijdens zijn studie in Rome ontving hij het doopsel. “In zijn jonge jaren (zo rond 365) raakt hij in de ban van de Bijbel. De redevoeringen van Cicero interesseerden hem minder dan de verhalen van de Schrift. Dus wilde hij die ook in de grondtalen lezen (het Hebreeuws en het Grieks) . Voor het klooster was hij te eigenwijs. Hij werkte ‘free lance’ zouden wij zeggen en trok naar Bethlehem waar hij als een soort kluizenaar ging wonen. Hij hoorde de mensen Aramees spreken en liet zelfs zijn tanden bijslijpen om het gewenste accent te krijgen. In het Heilige land reviseerde hij de oude Latijnse Bijbel (de Vetus Latina) vanuit de grondtekst. Behalve de Psalmen die de monniken uit hun hoofd kenden en waarbij verbeteringen niet op prijs zouden worden gesteld. Hij had bij zijn ‘monnikenwerk’ contact met joodse geleerden. Net zoals de monniken van Cluny die later (in de 12e eeuw) met de hulp van de rabbijnen van Troyes de vertaling van Hiëronymus (die de Vulgata zou gaan heten) weer gingen herzien. Hiëronymys’ levenswerk kwam in 405 gereed. Hij had voordat hij in Bethlehem stierf op 30 september 419 ruim 35 jaar in het heilige land doorgebracht

Onder de oude Hiëronymus kerk, waar nu de PKN staat, deze gebouw datter uit de 15e eeuw maat de oudste muurdelen zijn nog uit de 12e eeuw. Onder de oudekerk van Wognum werden nog de fundamenten gevonden dat van een oudere kapel zouden kunnen zijn uit het begin van de 11e eeuw. De moderne kerk waarop wij nu onze geloof vieren heeft 51 jaar, het is een jonge kerk! Deze werd gewijd door Mgr. Zwartkruis op 14 augustus 1970. Maar voor dat het huidige kerkgebouw terecht is gekomen stonden op hetzelfde terrein drie andere kerken. In het parochiecentrum hangt een reeks schilderijen van de kerkgebouwen sinds de “schuilkerkentijd”. Van Ogtrop vertelt dat “Het oudste schuilkerkje was eigenlijk een grote pastorie. In 1840 werd er een bescheiden torentje op gezet. Een kleine twintig jaar later werd een wat grotere kerk gebouwd waar in 1880 twee torens en een grote middentoren op werden geplaatst. (…) De kerk, wat minder stevig geworden door de grootse toevoegingen uit 1880 moest in 1970 worden gesloopt.

De Emmausparochie van Wognum en Nibbixwoud mag zich verheugen op deze september maand! Wij hebben een unieke kerk met een unieke patroonheilige. Hiëronymus vertaalde de Bijbel zodat de mensen van zijn tijd Godsboodschap konden kennen. Bij de ingang van de nieuwe kerk van Wognum (jonge kerk van 51 jaar) staat de wijdingssteen met een uitnodiging voor iedereen “Treed toe tot Hem, de levende steen, Laat u als levende stenen voegen in de bouw van de geestelijke tempel”

Dat wens ik voor onze parochie en voor ons allemaal in deze Hiëronymus-maand, start-maand, dat de blijde boodschap voor alle mensen van deze streek bekend wordt en dat wij allen, samen, een levende schitterend kerk mogen zijn, die voor iedereen openstaat om de verbondenheid, en de liefde te laten stralen in een wereld waar dat steeds meer ontbreekt.

Hartelijk groeten,

Alvaro.